ΑΝΑΛΥΣΗ: Οι Αμερικάνικες επιλογές αντιστάθμισης στην Αν. Μεσόγειο***

Οι προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές, δύο στην μία, στην Τουρκία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια ανάκαμψη τις εγχώριες υποθέσεις, αλλά στην εξωτερική πολιτική είναι στην πραγματικότητα κάτι περισσότερο μια από το ίδια.

Η Άγκυρα θα οδηγηθεί σε σκληρή συμφωνία έναντι των παλαιών συμμάχων της στη συμμαχία του ΝΑΤΟ, ενώ παράλληλα θα επιδοκιμάζει τη Ρωσία και δυνητικά άλλους αντιπάλους της Δύσης. Ο Ερντογάν θέλει να έχει το κέικ του και να το φάει – προχωρώντας τη συμφωνία με τους Ρώσους όσον αφορά τους πυραύλους S-400 (SAMs), ενώ πείθοντας τους επικριτές του στις Ηνωμένες Πολιτείες, ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να θέσει σε κίνδυνο τις άμυνες του ΝΑΤΟ και ως εκ τούτου θα πρέπει να της επιτρέπεται να αγοράσει τα προηγμένα F-35s από τη Lockheed Martin.

Οι Τούρκοι απορρίπτουν τους φόβους ότι τα πυρομαχικά μαχητικών αεροσκαφών των Η.Π.Α. θα μπορούσαν να γίνουν ευάλωτα στους S-400 ως αποτέλεσμα της διπλής αγοράς. Θα είναι το τουρκικό τεχνικό προσωπικό, όχι οι Ρώσοι, που θα κάνουν τη συναρμολόγηση και τη λειτουργία των SAM, λένε. Η Τουρκία θα αναπτύξει το δικό της λογισμικό και, ως εκ τούτου, θα περιορίσει τον κίνδυνο διαρροών ευαίσθητων δεδομένων της Ρωσίας. Οι ρωσικοί S-400 έχουν ήδη υποκλέψει τα ισραηλινά F-35 στον εναέριο χώρο της Συρίας και πιθανώς η Μόσχα, έχει ήδη κάποιες από τις τεχνικές πληροφορίες.

Το πρόβλημα είναι ότι η Ουάσιγκτον δεν φαίνεται να αγοράζει τα τουρκικά επιχειρήματα. Το Κογκρέσο των ΗΠΑ είναι σαφώς εχθρικό έναντι της πώλησης των F-35. Προσθέτει σε μια λίστα με μνησικακίες εναντίον της Άγκυρας, και συγκεκριμένα τη φυλάκιση του πάστορα της Βόρειας Καρολίνας, Andrew Brunson, ο οποίος βρίσκεται σε δίκη για υποτιθέμενους δεσμούς με το κίνημα Fethullah Gulen, που κατηγορήθηκε από την Τουρκία για την αποτυχία του αποτυχημένου πραξικοπήματος τον Ιούλιο του 2016. Ο εκπρόσωπος Amar Schiff (D-Καλιφόρνια) λέει πως ο Ibrahim Kalin, ο εκπρόσωπος του T. Erdogan, ο οποίος φημολογείται τώρα ως δυνητικός νέος υπουργός εξωτερικών στο νέο τουρκικό υπουργικό συμβούλιο, δεν υποκρύπτει τίποτε καλό για το μέλλον.

Αλλά η πολιτική του Capitol Hill και η συνεργασία με τον εκτελεστικό κλάδο, εξάλλου, αποτελεί και πονοκέφαλο. Αν και η τελευταία συνάντηση μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας Mevlut Cavusoglu και του υπουργού Εξωτερικών Mike Pompeo σημείωσε πρόοδο για τη συριακή πόλη Manbij, το υπουργείο Εξωτερικών δεν πείθεται από την Τουρκία. Σ

ε μια ακρόαση ενώπιον της Γερουσίας των ΗΠΑ στις 26 Ιουνίου, ο βοηθός γραμματέας για τις ευρωπαϊκές και ευρασιατικές υποθέσεις Wess Mitchell απειλούσε κυρώσεις όσον αφορά την παράδοση των F-35, σε περίπτωση που η Τουρκία δεν εγκαταλείψει τη συμφωνία πυραύλων με τη Ρωσία. Η Άγκυρα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την τιμωρία σύμφωνα με τον νόμο για την καταπολέμηση των αντιπάλων της Αμερικής (CAATSA), που υπογράφηκε τον νόμο τον Αύγουστο του περασμένου έτους. Ο Mitchell αγωνιζόταν για τη απελεύθερωση του Brunson μαζί με περίπου δύο δωδεκάδες πολίτες των ΗΠΑ και κάλεσε τον Erdogan να άρει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην Τουρκία, η οποία τέθηκε σε ισχύ από την απόπειρα πραξικοπήματος.

 

Η Τουρκία θα μπορούσε να χάσει μερικά από τα δικά της πλεονεκτήματα, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να το παίρνουν από άλλους συμμάχους. Ο Mitchell υπονοούσε ότι η Ουάσιγκτον θα ενδιαφερόταν να εμβαθύνει τις σχέσεις της με την Ελλάδα, των οποίων οι σχέσεις με την Τουρκία έχουν επιδεινωθεί δραματικά το 2018 εξαιτίας των αυξανόμενων στρατιωτικών εντάσεων στο Αιγαίο. Σύμφωνα με τα λόγια του, «καλλιεργούμε την Ελλάδα ως αγκυροβόλιο σταθερότητας στη Μεσόγειο και στα Δυτικά Βαλκάνια και εργαζόμαστε για συστηματική ενίσχυση της ασφάλειας και της ενεργειακής συνεργασίας με την Κύπρο». Ο Mitchell σημείωσε επίσης ότι υπάρχει «μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειος ».

Αυτές οι λέξεις δεν λέγονται στον αέρα. Υπάρχει κάτι σαν ένα «μήνα του μέλιτος» μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος χαρακτήρισε τον Donald Trump ως «κακό» κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2016, είχε μια παραγωγική συνάντηση στο Λευκό Οίκο τον περασμένο Οκτώβριο. Η κυβέρνηση έχει κρατήσει την Ελλάδα ως παράδειγμα ενός μέλους του ΝΑΤΟ που εκπληρώνει τη δέσμευσή του να δαπανήσει χρήματα για την άμυνα, ακόμη και σε περιόδους λιτότητας. Τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, η κυβέρνηση στην Αθήνα δεσμεύτηκε να αναβαθμίσει το 50% του στόλου των F-16. Η επένδυση ύψους 1,45 δισεκατομμυρίων δολαρίων αποσκοπεί στην αντιστοίχηση της αναμόρφωσης της τουρκικής αεροπορίας χάρη στην πιθανή παράδοση των F-35.

Αν και υπό την ηγεσία ενός αριστερού πρωθυπουργού, ο οποίος έχει επισημανθεί κάποτε ως «Δούρειος ίππος της Μόσχας», η Ελλάδα έχει πλέον επανεμφανιστεί ως πύλη της Δύσης. Οι εμπειρογνώμονες της εξωτερικής πολιτικής, όπως ο καθηγητής Αριστοτέλης Τζαμπιβίρης στο Πανεπιστήμιο του Πειραιά, μιλούν μάλιστα για έναν «νέο ελληνικό ευρω-Ατλαντισμό».

Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα είναι η συμφωνία ορόσημο που υπογράφηκε με τη πΓΔημοκρατία της Μακεδονίας στις 17 Ιουνίου για να τεθεί τέλος στην μακρόχρονη διαμάχη ονόματος του γείτονα της Ελλάδας. Αφού ο Πρωθυπουργός Zoran Zaev συμφώνησε να αλλάξει το όνομα της χώρας στη Βόρειο Μακεδονία (που θα επιβεβαιωθεί ακόμα από δημοψήφισμα το Σεπτέμβριο), η Ελλάδα στράφηκε από τη μια μέρα στην άλλη, από έναν αποκλεισμό της χώρας αυτής στον πιο παθιασμένο υποστηρικτή των Σκοπίων στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ.

Η πΓΔΜ πρόκειται να λάβει πρόσκληση για ένταξη στην Ατλαντική Συμμαχία σε σύνοδο κορυφής τον Ιούλιο. Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ έδωσαν ήδη το πράσινο φως στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις το 2019, εάν εφαρμοστούν αρκετές βασικές μεταρρυθμίσεις. Συνοπτικά, σε αυτές τις ταραχώδεις στιγμές, η Ελλάδα πέτυχε να τοποθετηθεί, για άλλη μια φορά, ως εποικοδομητικό στοιχείο αν και στην Ανατολική Μεσόγειο, η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν σφυρηλατήσει πολύ πιο διπλωματικούς και δεσμούς ασφάλειας με το Ισραήλ και ακόμη και με την Αίγυπτο. Από κοινά έργα για την ανάπτυξη πόρων υδρογονανθράκων στην αμυντική συνεργασία, το μπλοκ γίνεται πραγματικότητα.

Καθώς οι ΗΠΑ και η Τουρκία αποξενώνονται, η συμμαχία Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ μπορεί να γίνει πιο δημοφιλής στην Ουάσιγκτον. Αλλά, όπως και στο παρελθόν, η Ελλάδα δεν είναι σε θέση να αντικαταστήσει την Τουρκία ως εταίρο για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Αμερική χρειάζεται τον Erdogan στη Συρία και την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Το μέγεθος, η  στρατηγική θέση και ο στρατός της Τουρκίας παραμένουν ασύγκριτα.

Κατά την ακρόαση στη Γερουσία, ο Mitchell τόνισε τη συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών και επαίνεσε τον «σύμμαχο και τον εταίρο» της Αμερικής. Ο Trump τηλεφωνούσε στον Erdogan την ίδια ημέρα για να τον συγχαρεί για την εκλογική του επιτυχία.

Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, δεν ανέκαμψε από τη σοβαρή δημοσιονομική κρίση που είχε τόσο μεγάλο φόρτο στην οικονομία της. Επίσης, αμφισβητείται η επιβίωση του «τρελού» κυβερνητικού συνασπισμού του Τσίπρα. Το στοίχημα στην Αθήνα δεν έχει νόημα. Αλλά η διαφοροποίηση των επιλογών πέρα ​​από μια αρκετά απρόβλεπτη Τουρκία υφίσταται. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ θα μπορούσαν να κατευθύνονται προς αυτή την κατεύθυνση.

***Dimitar Bechev/ Jun 29 2018

Ο Dimitar Bechev είναι Ανώτερος Συνεργάτης στο Κέντρο Ευρασίας του Ατλαντικού Συμβουλίου και ερευνητής στο Κέντρο Σλαβικών, Ευρασιατικών και Ανατολικών Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας-Chapel Hill. Υπήρξε πρώην επισκέπτης στο LSEE Research για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (LSE European Institute) και διευθυντής του Γραφείου της Σόφιας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR), όπου κάλυπτε την Τουρκία και τα Δυτικά Βαλκάνια.

Please follow and like us: