Ελληνό- Τουρκικές εντάσεις. Μια τρίτη ματιά

«Χωρίς να έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό αντιληπτό από τη δημοσιότητα, η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν οδηγηθεί σε μία εκ νέου αναζωπύρωση παλαιών αντιπαραθέσεων. Πόσο μπορούν να ξεπεραστούν τα όρια σ’ αυτή τη διένεξη;». Με αυτό τον υπότιτλο η γερμανική ιστοσελίδα ΖEIT online δημοσίευσε ένα ρεπορτάζ  της Elisabeth Heinze με τίτλο «Ελλάδα και Τουρκία: επικίνδυνες προκλήσεις».

Η δημοσιογράφος αναφέρεται στις καθημερινές αναχαιτίσεις των τουρκικών πολεμικών αεροσκαφών που παραβιάζουν τον τουρκικό εναέριο χώρο, σημειώνοντας ότι ειδικά φέτος ο αριθμός των παραβιάσεων εκ μέρους της Τουρκίας είναι εξαιρετικά μεγάλος. Οι τόνοι στις σχέσεις των δύο γειτονικών κρατών και μελών του ΝΑΤΟ έχουν επιδεινωθεί σημαντικά, τονίζει το ρεπορτάζ. Αιτία είναι εδαφικές διεκδικήσεις και παλιές αντιπαραθέσεις. Εδώ και μερικούς μήνες γίνεται στην Ελλάδα αναφορά σε προκλήσεις της τουρκικής πλευράς μέσω παραβιάσεων τόσο του εναερίου χώρου όσο και των χωρικών υδάτων.

Ο κύριος λόγος της κλιμάκωσης των εντάσεων συνδέεται με την απόφαση του Αρείου Πάγου να μην εκδώσει οκτώ Τούρκους αξιωματικούς που τη νύχτα της απόπειρας πραξικοπήματος του Ιουλίου του 2016 πέταξαν με ελικόπτερο στην Αλεξανδρούπολη και στη συνέχεια ζήτησαν στην Ελλάδα πολιτικό άσυλο. Η έκδοσή του απορρίφθηκε δύο φορές από την ελληνική δικαιοσύνη με την αιτιολογία ότι στην Τουρκία κινδυνεύουν να τύχουν μη δίκαιης δίκης και να υποστούν βασανιστήρια.

Αυτό που τώρα καθιστά τη διένεξη επικίνδυνη, είναι οι διαφορές για τα ελληνικά νησιά και τα χωρικά ύδατα. Το πρόβλημα είναι ότι το θέμα των συνόρων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας γεννά ζητήματα ερμηνείας. Όπως εξηγεί η συντάκτης, η Τουρκία δεν έχει μέχρι σήμερα αποδεχτεί το νομικό καθεστώς στον θαλάσσιο και εναέριο χώρο που πηγάζει από το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας.

Ο Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης, καθηγητής Βαλκανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, προειδοποιεί για τους κινδύνους που ελοχεύουν στο παιχνίδι των συνοριακών παραβιάσεων. Ο ίδιος εκτιμά ότι ακόμη και σε καιρούς προσέγγισης υφίσταται η δυνατότητα να υπάρχουν στον στρατό δυνάμεις που προκαλούν την κλιμάκωση των αερομαχιών- dogfights. Αλλά και στη θάλασσα δε λείπουν τα επεισόδια, σημειώνει η συντάκτης, αναφερόμενη στις βολές που πραγματοποίησε, τον Φεβρουάριο του 2017, τουρκικό περιπολικό σκάφος δύο μόλις μίλα ανατολικά του ακριτικού νησιού. Παρότι είχε εκδοθεί τουρκική NAVTEXT που ενημέρωνε για τη διενέργεια της άσκησης πυρών, η ελληνική πλευρά την θεώρησε άκυρη λόγω αναρμοδιότητας έκδοσης κι επειδή επικάλυπτε ελληνική επικράτεια. Η απάντηση από το ελληνικό υπουργείο ήρθε άμεσα, ο Έλληνας ΥπΕξ Ν. Κοτζιάς ενημέρωσε την τουρκική πλευρά ότι την επόμενη φορά θα υπάρξει πολύ σκληρότερη αντίδραση. Η διαμάχη για πολλά ακατοίκητα νησιά που βρίσκονται κοντά στα τουρκικά παράλια υπάρχει επίσης από παλιά, επισημαίνει η συντάκτης, αναφερόμενη στη διαφορά για τα ζητήματα της επέκτασης της αιγαλίτιδας ζώνης της Ελλάδας και της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας. 

Διενέξεις που συνδέονται με τα θέματα της οικονομικής εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών φυσικών πόρων επανέρχονται στην επιφάνεια και θα μπορούσαν να “πάνε πίσω και τις δύο χώρες στην κατάσταση της δεκαετίας του ’90, αναφέρει, μεταξύ άλλων, ο κ. Τσιτσελίκης. Ο  Αθανάσιος Μαυράκης, επίσης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης φοβάται ότι η παρούσα αντιπαράθεση θα μπορούσε να γίνει “τα επόμενα Ίμια”. H Heinze υπενθυμίζει τα πραγματικά περιστατικά της κρίσης των Ιμίων στις αρχές του 1996, σημειώνοντας ότι οι δύο χώρες οδηγήθηκαν πολύ κοντά στην ένοπλη σύρραξη. Ελικόπτερο του ελληνικού πολεμικού Ναυτικού, τονίζει η συντάκτης, κατέπεσε με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τρεις Έλληνες αξιωματικοί. «Ο πόλεμος μπόρεσε να αποτραπεί, με τη συμβολή και του Αμερικανού διπλωμάτη Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, ωστόσο, έκτοτε, οι εκδηλώσεις μνήμης που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο συνεχίζουν να προκαλούν διενέξεις. Μία από τις πρώτες κινήσεις του Έλληνα ΥπΑμ Π. Καμμένου του δεξιού κόμματος των ΑΝΕΛ, όταν ανέλαβε καθήκοντα το 2015, ήταν να πετάξει με ελικόπτερο πάνω από τα Ίμια. Φέτος, ανήμερα της επετείου της κρίσης των Ιμίων, τουρκική πυραυλάκατοςπαραβίασε τα ελληνικά χωρικά ύδατα και προσέγγισε τα Ίμια.

«Αυτό όμως που προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία είναι ότι από το περασμένο φθινόπωρο ο Τούρκος Πρόεδρος Τ. Ερντογάν αμφισβητεί τη Συνθήκη της Λωζάνης. Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας του 1923 η Συνθήκη όριζε και τα τουρκικά σύνορα προς την κατεύθυνση της Ελλάδας. Ο Erdogan σε ομιλία του δήλωσε ότι η Συνθήκη της Λωζάνης δεν είναι κάποιο ιερό κείμενο, αναφερόμενος στα ελληνικά νησιά του Αιγαίου απέναντι από τα τουρκικά παράλια. Και σαν να μην έφτανε αυτό, τώρα και η ελληνική πλευρά μπαίνει στη συζήτηση για τη Λωζάνη: η συμφωνία δεν εφαρμόστηκε ποτέ σωστά, ανέφερε στις αρχές Μαΐου ο Έλληνας ΥπΕξ κ. Νίκος Κοτζιάς, καθώς ο ελληνικός πληθυσμός στα τουρκικά νησιά υπέστη διακρίσεις».

Μέχρι και την ψηφοφορία για το προεδρικό σύστημα του Erdogan τον περασμένο Απρίλιο παρατηρητές εκτιμούσαν ότι οι εθνικιστικοί τόνοι που προέρχονταν από την Τουρκία συνδέονται με το δημοψήφισμα. Το ότι όμως η αντιπαράθεση αυτή με την Ελλάδα είχε προσωρινό χαρακτήρα που θα έληγε μετά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος είναι κάτι που δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί. Το τουρκικό πολεμικό ναυτικό συνεχίζει να διατηρεί αξιώσεις για διεξαγωγή στρατιωτικών ασκήσεων στην περιοχή των Ιμίων.

Το ότι τα πράγματα μπορούν να γίνονται κι αλλιώς το δείχνει η συνεργασία στον ποταμό Έβρο, το σημείο εκκίνησης της βαλκανικής οδού για πρόσφυγες από τη Μέση Ανατολή. Πλέον κανείς πρόσφυγας δεν φτάνει κοντά στα σύνορα, ερχόμενος από την τουρκική πλευρά. Αυτό δείχνει ότι ακόμη και οι φερόμενες ως ανταγωνίστριες Ελλάδα και Τουρκία, μπορούν να συνεργάζονται πολύ καλά, εφόσον υπάρχει βέβαια και η πολιτική βούληση των εμπλεκόμενων ισχυρών κρατών- μελών της Ε.Ε., τονίζει ο κ. Μαυράκης. Βέβαια το πρόβλημα τώρα είναι, καταλήγει ο κ. Μαυράκης, ότι τώρα, εξαιτίας του κλειστού χερσαίου συνοριακού περάσματος (στον Έβρο), πρόσφυγες εξακολουθούν να πνίγονται στη Μεσόγειο.  

Please follow and like us: