Ο νέος Ιταλικός νόμος για τη διάσωση προσφύγων προκαλεί ερωτήματα

Κατηγορούμενη για «ενθάρρυνση της παράνομης μετανάστευσης», αντί να σώζει ζωές, η γερμανική ΜΚΟ, Jugend Rettet στερήθηκε του πλοίου διάσωσης που είχε στη Μεσόγειο από τις ιταλικές αρχές, την Τετάρτη 2 Αυγ.

Το σκάφος «Luventa» οδηγήθηκε αρχικά στο νησί της Λαμπεντούζα και στη συνέχεια περιήλθε για εκκαθάριση στην ιταλική ακτοφυλακή, μετά από αίτηση του εισαγγελέα στο Τραπάνι (Σικελία). Σύμφωνα με τον Ιταλό δικαστή, μέλη της Jugend Rettet  διατηρούσαν απευθείας συνδέσεις με διακινητές ανθρώπων, που έστελναν βάρκες από τη Λιβύη προς την Ευρώπη.

Το που στηρίζονται αυτές οι κατηγορίες δεν είναι ακόμη γνωστό αλλά φαίνεται προέρχονται από συστηματική παρακολούθηση υποκλοπές και τις παρατηρήσεις των παραγόντων που εργάστηκαν μυστικά για μήνες.

Σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές, η εξέλιξη αυτή δεν έχει καμία σχέση με τη θέση σε ισχύ, την Τρίτη, 1η Αυγούστου του «κώδικα συμπεριφοράς» που εκδόθηκε από το ιταλικό Υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο η ΜΚΟ  Jugend Rettet είχε ανακοινώσει την προηγούμενη μέρα, ότι δεν έχει υπογράψει. Παρόλα αυτά, η σύμπτωση των δύο γεγονότων, σε μια εποχή που το ιταλικό κοινοβούλιο συζητούσε τους όρους απασχόλησης των ιταλικών στρατιωτικών σκαφών στα ύδατα της Λιβύης, δίνει την εντύπωση ότι μια νέα φάση ανοίγει στον πόλεμο των νεύρων που μαίνεται από το μήνες μεταξύ Ρώμης και των ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στην κεντρική Μεσόγειο.

Για το υπουργείο Εσωτερικών, ο κώδικας συμπεριφοράς δεν έχει σκοπό να υπονομεύσει την αρχή της διάσωσης στη θάλασσα, αλλά να βάλει τάξη στις επιχειρήσεις πέρα ​​από τον έλεγχό της. Από τις εννέα ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στο Στενό της Σικελίας, μόνο τρεις έχουν συμφωνήσει με τις Ιταλικές αρχές: Proactiva Ανοιχτή Αγκαλιά, Save the Children και ο Σταθμός Μεταναστών Offshore Βοήθειας (MOAs), το οποίο λειτουργεί από τη Μάλτα.

«Υπόνοιες του Κλίματος»

Στα δεκατρία άρθρα της Ιταλικής οδηγίας, το κείμενο υπενθυμίζει ορισμένες από τις υφιστάμενες υποχρεώσεις. Μεταξύ αυτών, η υποχρέωση να είναι εντοπίσιμο (να μην αποκρύπτει ηλεκτρονικά την παρουσία του), απαγορεύται να εισχωρήσει σε νερά της Λιβύης και τη συμμόρφωση με τις οδηγίες του Κέντρου Συντονισμού διάσωσης στη θάλασσα (MRCC) στη Ρώμη. Περιέχει όμως και άλλα πολύ πιο προβληματικά ζητήματα, όπως η απαγόρευση των εργασιών μεταφόρτωσης εκτός περιπτώσεων ανθρωπιστικής επιτακτικής ανάγκης, και ιδιαίτερα την παρουσία μελών των Ιταλικών ενόπλων δυνάμεων ασφαλείας, στην πλοία. «Δεν ήταν δυνατό για τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα (ΓΧΣ) να δεχθούν αυτή την κατάσταση, για λόγους εύκολο να εξηγήσει στη Γαλλία και λιγότερο στην ιταλική κοινή γνώμη, η οποία είναι λιγότερο εξοικειωμένοι με την ιστορία του οργανισμού μας. Η ουδετερότητα είναι μια απόλυτη αρχή της δράσης μας «λέει ο Λόρις ντε Φιλιππί, Πρόεδρος του Ιταλικού κλάδου των ΓΧΣ, η οποία καταγγέλλει την ιταλική απόφαση να επιβάλει “παράλογους” κανόνες που στοχεύουν περισσότερο στο «να περιορίσουν τη δυνατότητά μας να δράσουμε αποτελεσματικά».

«Στις συζητήσεις, τα μέλη των ΜΚΟ δεν έχουν καμία αμφιβολία και υποτίμησαν την ιταλική βούληση να επιβάλει τους νέους κανόνες, ενώ υπερεκτίμησε τα περιθώρια συναλλαγών τους, διασφαλίζοντας την πλευρά τους με ένα ανθρωπιστικό λόγο. Η ιταλική κυβέρνηση γνώριζε ότι οι ΓΧΣ δεν μπορούσαν να υπογράψουν, αλλά αγνόησε σκόπιμα τις προτάσεις τους, εκμεταλλευόμενη το κλίμα καχυποψίας έναντι των ΜΚΟ που έχει αναπτυχθεί στην ιταλική γνώμη τους τελευταίους μήνες».

Προς το παρόν θα φανεί στην πράξη, πόσο δύσκολο θα είναι να εφαρμοστεί αυτός ο κανονισμός. Σε αυτό το πλαίσιο, η δραστηριότητα των τελευταίων ημερών του «Υδροχόου», σκάφος ναυλωμένο από την «Μεσόγειος SOS» σε σχέση με τους ΓΧΣ, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τρίτη το πρωί, το πλοίο κλήθηκε από το MRCC να έρθει στην ενίσχυση ενός πλοίου φορτίου και μιας άλλης ΜΚΟ που έχει υπογράψει τη συμφωνία της, Proactiva. Εκατόν δέκα εννέα άτομα (11() διασώθηκαν και με ασφάλεια τοποθετήθηκαν στο πλοίο Proactiva, ενώ ο «Υδροχόος» ήταν υπεύθυνος για την ανάκτηση οκτώ νεκρών, που είχαν εγκατασταθεί στο πρωραίο κατάστρωμα.

Ώρες αργότερα, το Κέντρο Συντονισμού του έστειλε αυτή τη φορά αίτημα διάσωσης δεκαεπτά Λιβύων πάνω σε ένα μικρό μηχανοκίνητο σκάφος, ενώ πριν του είχε ζητήσει να βοηθήσει τους επιβάτες ενός μεγάλου ξύλινου σκάφους-καταφύγιου 255 Ερυθραίων, που επίσης, βρίσκονταν σε κίνδυνο έξω από τη Λιβυκή ακτή. Στη συνέχεια, οι νεκροί   μεταφέρθηκαν σε άλλο πλοίο, την «Εστία» της ΜΚΟ Save the Children, η οποία διαθέτει ένα δωμάτιο-ψυγείο.

Πώς θα διενεργούν τις πράξεις αυτές, χωρίς αυτά τις δυνατότητες μεταφόρτωσης που η Ρώμη θέλει να απαγορεύσει στο όνομα μιας «καλύτερης πολιτικής»; «Θα περιπλέξει το έργο των ΜΚΟ, που τις καθιστά λιγότερο ικανές να δραστηριοποιούνται στον τομέα των επιχειρήσεων, ενώ η αύξηση του κόστους είναι σημαντική. Αλλά αυτό φαίνεται να είναι ακριβώς ο στόχος», υποστηρίζει η ίδια πηγή.

Μαζί με την ιταλική κυβέρνηση, που ζήτησε να αναλάβει τον έλεγχο των δραστηριοτήτων στη θάλασσα, έντονες διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν με τις λιβυκές φυλές, με επικεφαλής τον υπουργό Εσωτερικών Μάρκο Μινίττι.

Προς το παρόν, οι προσπάθειες αυτές φαίνεται να αποδίδουν καρπούς. Τον Ιούλιο, οι εκφορτώσεις μειώθηκαν δραματικά: περίπου 11.000 μετανάστες διασώθηκαν στη θάλασσα, ή το μισό απ’ όσο πέρυσι που έφτασαν τους 23.000 την ίδια περίοδο. Ο αριθμός των 94.802 άτομα στο Μητρώο της 31ης Ιουλίου, παραμένει ελαφρώς υψηλότερο από πέρυσι, αλλά η επιβράδυνση είναι πολύ σαφής.

Το τελευταίο στοιχείο της νέας Ιταλικής πολιτικής, είναι το σχέδιο για την εγκατάσταση των Ιταλικών πολεμικών πλοίων στα ύδατα της Λιβύης, η οποία εγκρίθηκε κατ’ αρχήν από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, την Τετάρτη 2 Αύγ. Αυτό το μέρος της επιχείρησης είναι ίσως το πιο λεπτό, δεδομένου ότι θα μπορούσε να εκθέσει τις Ιταλικές δυνάμεις σε σημαντικό νομικό κίνδυνο, λόγω της παντελής έλλειψη κράτους δικαίου στη Λιβύη.

«Η Ιταλική ναυτιλιακή βοήθεια στη Λιβύη θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τους μετανάστες προειδοποίησαν οι ΜΚΟ ανθρωπίνων δικαιωμάτων Human Rights Watch και η «Διεθνής Αμνηστία» κατήγγειλε σε ανακοίνωσή της, την ιταλική θέληση να «προσπαθεί να αποφύγει το καθήκον της σε έκτακτη ανάγκη».

Για τον Τζον Νταλχούισεν, διευθυντή του προγράμματος της Ευρώπης της Διεθνούς Αμνηστίας, «αυτή η επαίσχυντη πολιτική δεν έχει σκοπό να περιορίσει την αύξηση του αριθμού των θυμάτων, αλλά να εμποδίσει τις αφίξεις προσφύγων και των μεταναστών στην ιταλική ακτή.» Από την αρχή του έτους, τουλάχιστον 2.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία   στη Μεσόγειο.

Please follow and like us: