Τα – πενιχρά- αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής για τα Βαλκάνια στη Σόφια

Κατά την πρόσφατη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στη Σόφια, η ΕΕ απέτυχε και πάλι να καθησυχάσει τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων, τα οποία – αντί της προσδοκώμενης «συνόδου κορυφής για τη διεύρυνση” – απέκτησαν μόνο «ατζέντα σύνδεσης” και αμφισβητούμενες και αντικρουόμενες δηλώσεις από ευρωπαίους  αξιωματούχους.

Ενώ η σύνοδος κορυφής της Σόφιας απέτυχε να παράσχει ισχυρή πολιτική στήριξη για τη διεύρυνση, εισήγαγε ένα νέο ολοκληρωμένο χρηματοδοτικό πακέτο, το οποίο μέσω του επενδυτικού πλαισίου για τα Δυτικά Βαλκάνια θα στηρίξει βασικά έργα συνδετικότητας στην περιοχή.

Η τέταρτη δέσμη της Ατζέντας Συνδεσιμότητας προσθέτει πάνω από 190 εκατομμύρια ευρώ σε επιχορήγηση από την ΕΕ σε 11 έργα υποδομής μεταφορών στα Δυτικά Βαλκάνια που αποτελούν επίσης μέρος της διαδικασίας του Βερολίνου.

Περιλαμβάνει χρηματοδότηση για τα δύο πρώτα τμήματα της εθνικής οδού της ειρήνης Νις-Πρίστινα-Δυρράχιο και της «Blue Highway» κατά μήκος της ακτής της Αδριατικής.

Πριν από δεκαπέντε χρόνια, οι ηγέτες της ΕΕ δήλωσαν στους ομολόγους τους στα δυτικά Βαλκάνια σε μια σύνοδο κορυφής στη Θεσσαλονίκη ότι ανήκουν μαζί – και οι χώρες τους θα μπορούσαν κάποια μέρα να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά μόνο μία από αυτές τις χώρες, η Κροατία, έχει γίνει μέλος της ΕΕ, ενώ οι άλλοι περιμένουν  χωρίς να έχουν προχωρήσει στις αναγκαίες θεσμικές μεταβολές.

Τώρα, ανησυχώντας για την αυξανόμενη επιρροή της Ρωσίας, της Τουρκίας και άλλων χωρών στη νότια πλευρά της, η ΕΕ έχει επαναφέρει την περιοχή στην ημερήσια διάταξη και διοργάνωσε τη σύνοδο κορυφής στην πρωτεύουσα της Βουλγαρίας για να προσπαθήσει να αναθερμάνει τις σχέσεις της με τις έξι χώρες των δυτικών Βαλκανίων.

Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με θερμά λόγια από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Donald Tusk, τον Πρόεδρο της Επιτροπής κ. Jean-Claude Juncker και τον Πρωθυπουργό της Βουλγαρίας Boiko Borisov για την ενίσχυση των δεσμών με – και μέσα – στην περιοχή, η οποία μαστίζεται από πολέμους και πολιτικές αναταραχές από τη δεκαετία του ’90 και τώρα αγωνίζεται με διαφθορά, οργανωμένο έγκλημα και αδύναμους δημοκρατικούς θεσμούς.

Ωστόσο, ο γάλλος πρόεδρος Emmanuel Marcon έκανε μια σκεπτικιστική σημείωση, επιμένοντας ότι η ΕΕ θα πρέπει πρώτα να επικεντρωθεί στη μεταρρύθμιση πριν προχωρήσει σε άλλες περιπέτειες διεύρυνσης. Και το μποϊκοτάζ του ισπανικού Πρωθυπουργού Marianno Rahoy για την παρουσία του Κοσσυφοπεδίου, το οποίο η Μαδρίτη και τέσσερις άλλες πρωτεύουσες της ΕΕ δεν αναγνωρίζουν, υπενθύμισε άλλες διαιρέσεις στην περιοχή.

Υτούς τους λόγους άλλωστε, η τελική δήλωση κορυφής εκφράζει «την κατηγορηματική υποστήριξη» για την «ευρωπαϊκή προοπτική» των Δυτικών Βαλκανίων. Η φράση είναι σκόπιμα ασαφής. Το κείμενο της Θεσσαλονίκης δήλωνε ότι το «μέλλον των Βαλκανίων είναι εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης» – αλλά μια τόσο σαφής δήλωση δεν έχει πλέον καθολική υποστήριξη μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ.

Ορισμένες κυβερνήσεις δεν είναι πεπεισμένες ότι όλες οι χώρες της περιοχής ανήκουν στη λέσχη τους. Φοβούνται επίσης μια αντίδραση από τους ψηφοφόρους, καθώς η αντιπολίτευση στη διεύρυνση έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία 15 χρόνια.

Μερικοί ηγέτες πέρασαν περισσότερο από το επίσημο κείμενο. Η Angela Merkel, η οποία έχει αναδειχθεί ως πρωταθλητής των Δυτικών Βαλκανίων, μίλησε για «μια σαφή προοπτική προσχώρησης» και ο αυστριακός καγκελάριος Sebastian Kurz μίλησε για την πρόοδο στην πορεία των χωρών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση ».

Ωστόσο, ο Macron προτίμησε να μιλήσει για «Τα Δυτικά Βαλκάνια στην Ευρώπη”.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέστησε την έναρξη των συνομιλιών ένταξης τόσο για την Αλβανία όσο και για τη Μακεδονία, αλλά οι κυριότεροι ηγέτες της ΕΕ δεν ήταν διατεθειμένοι να υποστηρίξουν αυτήν την άποψη στη Σόφια.

Η ώρα των αποφάσεων θα λάβει χώρα σε άλλη σύνοδο κορυφής, στις Βρυξέλλες τον Ιούνιο, αλλά και οι δύο υποψήφιοι θα πρέπει να κάνουν περισσότερα μεταξύ τους για να έχουν μια ευκαιρία. Η πΓΔΜ πρέπει να επιλύσει μια μακρόχρονη διαμάχη με την Ελλάδα για το όνομα της χώρας και η Αλβανία είναι υπό πίεση να σπάσει σκληρότερα το οργανωμένο έγκλημα και τους παράνομους μετανάστες.

Ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας Edi Rama εξέφρασε την απογοήτευση για την προσθήκη νέων συνθηκών πριν αρχίσουν οι συνομιλίες για ένταξη. «Η διαδικασία έχει γίνει όλο και πιο δύσκολη και λιγότερο προβλέψιμη για τις χώρες”, ανέφερε. Ωστόσο, παρά τα σκεπτικιστικά σχόλια τou Macron και άλλων, ο Ράμα δήλωσε ότι «ενεργοποιείται» για τις προοπτικές της Αλβανίας μετά τη σύνοδο κορυφής.

Στην ίδια γραμμή τα Σκόπια προσχώρησαν στην άποψη να βρεθεί λύση τώρα, με την Ελλάδα αν και φαίνεται πως εμπόδια για μια τελική, ολοκληρωμένη συμφωνία υπάρχουν κι από τις δυο πλευρές.

Τι μπορούν να περιμένουν οι άμεσα ενδιαφερόμενοι. Για το άμεσο μέλλον μια θετική παράγραφο στην επόμενη τακτική, Σύνοδο Κορυφής τέλη Ιουνίου με μια πιθανότητα να δοθεί το «πράσινο φως» στα Σκόπια για να ξεκινήσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις, αν η επίλυση της διαφοράς με την Αθήνα έχει λήξει, έστω και μερικώς.

Αυτό θα έδινε και ένα έμπρακτο μήνυμα στις υπόλοιπες χώρες να κινηθούν σύμφωνα με τα ευρωπαίκά δεδομένα ταχύτερα αν βιάζονται να ενταχθούν στην ΕΕ.

Please follow and like us: