Σύγκρουση Σουνιτών – Σιιτών στο Ιράκ η νέα διάσταση του πολέμου

Μονώροφα και διώροφα κτίρια, συγκεντρωμένα γύρω από την ιστορική ακρόπολη της πόλης, είναι σε μεγάλο βαθμό κενά. Αντ’ αυτού, οι Ιρακινές στρατιωτικές μονάδες και οι φιλό Ιρανικές ομάδες, όπως Shiia Hashd αλ-Shaabi, η οποία προέρχεται από το νότιο Ιράκ, σε μεγάλο βαθμό, περιφέρονται στους δρόμους.

Εκτός από τα κτίρια στα ναυάγια άφησε πίσω της η μάχη, είναι και οι πραγματικοί κάτοικοι της περιοχής.

Αλλά με την πόλη έρημη και σε μεγάλο βαθμό υπό στρατιωτικό έλεγχο, μένει να δούμε αν οι αρχικοί κάτοικοι θα επιστρέψουν ποτέ – ή αν θα τους επιτραπεί να επιστρέψουν.

«Φλέγονται σουνιτικά σπίτια»

Πολλοί πρώην κάτοικοι δεν ελπίζουν στην επιστροφή τους. Ο Μπασάμ Αμπντουλάχ, 38 ετών, και η οικογένειά του έφυγε από τον Ταλ Αφάρ πριν από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τώρα ζει στο Μουσούλη.

Ο ξάδελφός του, ένα εργαζόμενος στο δήμο του Ταλ Αφάρ που είχε εγκαταλείψει δύο χρόνια νωρίτερα, διατάχθηκε από τις Δημοτικές Αρχές να επιστρέψει στα γραφεία και να τα ανοίξει.

Μετά από τέσσερις έως πέντε μέρες στην πόλη, ο ξάδερφος του Αμπντουλάχ του είπε: «οι πολιτοφύλακες καίνε κάποια σπίτια. Είναι σπίτια σουνιτών που καίνε. Τα σπίτια των Σιιτών τα αφήνουν στη θέση τους».

Ο Αμπντουλάχ λέει ότι ο ξάδερφος του είπε ότι πολλά σπίτια στην πόλη έχουν λεηλατηθεί – σπίτια τα οποία, επίσης, ανήκαν στους Σουνίτες. «Το Ταλ Αφάρ είναι τώρα για τους Σιίτες. Έχω μια μικρή γη εκεί. Νομίζω ότι οι αρχές θα με υποχρεώσουν να την πουλήσω».

Ο σεχταρισμός δεν είναι ξένος στο Ταλ Αφάρ. Παρουσιάστηκε ακραία θρησκευτική βία μετά την αμερικανική κατοχή του Ιράκ, η οποία έπληξε τους Σουνίτες και τους Σιίτες και τους Τουρκμένους, βάζοντάς τους τον ένα εναντίον του άλλου.

Η δυσαρέσκεια ήταν σε μεγάλο βαθμό αντικείμενο εκμετάλλευσης από την Αλ-Κάιντα στο Ιράκ, οργάνωση που ήρθε στο προσκήνιο μετά την αμερικανική κατοχή του Ιράκ, και η οποία τελικά έγινε το Ισλαμικό Κράτος.

Χρησιμοποίησε τα κοντινά σύνορα της Συρίας, για να εισέλθει στην πόλη, στρατολογώντας από τους δυσαρεστημένους κατοίκους των Σουνιτών και των Τουρκμένων.

Και ενώ οι εντάσεις μειώθηκαν σημαντικά μετά το 2009, αυτές οι αποκοπές στον πληθυσμό εξακολουθούσαν να υφίστανται και εκμεταλλεύονταν το ΙΚ, όταν διείσδυε από τη Συρία πέντε χρόνια αργότερα.

Η κατεχόμενη πόλη βρισκόταν στο γκρεμό, καθώς ελεγχόνταν στα τέλη του 2016 από την φιλοιρανική Hashd al-Shaabi.

Μέχρι τότε, διατηρούσε ως επί το πλείστον τον πληθυσμό της, ένα μείγμα Σουνιτών, Σιτών και Τουρκμένων, που μιλούν μια γλώσσα παρόμοια με την τουρκική. Το 2008, εκτιμήθηκε από το Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών ότι το 75 τοις εκατό από αυτά ήταν οι Σουνίτες, οι υπόλοιποι Σιίτες. Τα αεροσκάφη συνασπισμού υπό την ηγεσία των ΗΠΑ χτύπησαν καθημερινά την πόλη με αεροπορικές επιδρομές, ενώ μειώθηκαν οι γραμμές προμήθειας που διατηρούσε το ΙΚ με τη Συρία.

Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης εκτιμά ότι τον Αύγουστο του 2017, 10.000 έως 40.000 άνθρωποι παρέμειναν παγιδευμένοι στο Ταλ Αφάρ.

Σύμφωνα με την Μαρουάν αλ-Τζουμαιλί, αντιπρόεδρο του Αραβικού Κέντρου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και δημοσιογράφο της Akhbar Al Khaleej, περισσότεροι από εκείνους που παρέμειναν ήταν Σουνίτες που δεν είχαν αλλού συγγενείς

Όταν οι ιρακινές στρατιωτικές και παραστρατιωτικές δυνάμεις κινήθηκαν στα τέλη του περασμένου μήνα, η μάχη κατά του ΙΚ ήταν εκπληκτικά γρήγορη, σε σύγκριση με την πτώση της Μουσούλης, της πρωτεύουσας του ΙΚ. Άφησε πολλούς να ρωτήσουν: τι συνέβη με το βάναυσο πνεύμα μάχης του ΙΚ;

Η ταχύτητα της ήττας

Ο Αμπντουαλάλ Αμπάς, ο οποίος ήταν δήμαρχος της περιοχής Ταλ Αφάρ από το 2009, είναι ένας από τους λίγους αξιωματούχους που παραμένουν ακόμα. Λέει ότι δεν εκπλήσσεται από την ταχύτητα της ήττας.

«Το ήμισυ του πληθυσμού του Ταλ Αφάρ διέφυγε όταν ήρθαν οι τζιχαντιστές για πρώτη φορά», λέει. «Αυτοί ήταν οι Σιίτες. Μόλις καταλήφθηκε η πρωτεύουσα του ΙΚ, η Μουσούλη,, έχασαν το ηθικό τους. Επίσης, όταν έφθασε η φιλό-ιρανική Hashd al-Shaabi οι μαχητές του ΙΚ έφυγαν γιατί τους φοβόντουσαν».

Ο Αντισυνταγματάρχης Αμπντούλ Αμίρ Μουχαμενταβί είναι ο εκπρόσωπος της ελίτ μονάδας ταχείας αντίδρασης του Ιράκ, η οποία έλαβε μέρος στον αγώνα για την Ταλ Αφάρ. Αναφέρει πως οι λόγοι για γρήγορη κατάρρευση του ΙΚ ήταν πολλαπλοί.

«Οι δυνάμεις που συσπειρώθηκαν εναντίον του ΙΚ ήταν τεράστιες», λέει. «Είχαμε εδώ την αντιτρομοκρατική μονάδα, εκτός αυτού, ήξεραν ότι η μοίρα τους θα είναι όπως αυτή των συντρόφων τους στην Παλιά Πόλη της Μοσούλης, οι οποίοι ήταν καλύτερα εξοπλισμένοι και πιο πολυάριθμοι,» μια αναφορά στο αποτρόπαιο τέλος που είχαν οι μαχητές στην πρώην πρωτεύουσα τους, καθώς όσοι σκοτώθηκαν αφέθηκαν να πεθάνουν κάτω από τα ερείπια.

Η Hashd αλ-Shaabi, καθώς και οι τακτικές στρατιωτικές μονάδες του Ιράκ, έχουν επανειλημμένως έχουν καταγγελθεί για εγκλήματα κατά σουνιτικών πληθυσμών στις πόλεις που καταλαμβάνονται από τον ΙΚ και πιο πρόσφατα στη Μουσούλη.

Ο Μουχαμμαντάι όμως απορρίπτει την ιδέα ότι αυτό θα συμβεί στους Σουνίτες κατοίκους του Ταλ Αφάρ, εάν επιστρέψουν. Οι περισσότεροι εγκαταστάθηκαν σε στρατόπεδα κοντά στο Μουσούλη ή στην περιοχή της περιφερειακής κυβέρνησης του Κουρδιστάν στο Ιράκ.

«Στη Μουσούλη υπήρξαν ατομικές πράξεις βίας και δολοφονίες μελών του ΙΚ αλλά όλοι οι υπεύθυνοι γι’ αυτές τις πράξεις κρίνονται ενώπιον του νόμου. Οι περισσότεροι είναι στη φυλακή», λέει.

Η σύνδεση του Ιράν

Αλλά πέρα ​​από τους αξιωματούχους, τις στρατιωτικές και τις παραστρατιωτικές δυνάμεις, άλλοι Ιρακινοί ανησυχούν περισσότερο. Από την πλευρά του, ο Τζουμαίλι βλέπει ένα ταραγμένο μέλλον.

«Το Ιράν θεωρεί στρατηγικής σημασίας πόλη Ταλ Αφάρ, που πρέπει να καθαριστεί από τους Σουνίτες της. Είτε αυτοί είναι Τουρκμένοι, Άραβες, Κούρδοι ή σουνίτες όπως εγώ», λέει, σε σχέση με τις καταγγελίες του αναγκαστικού εκτοπισμού των σουνιτών Αράβων από την Ιρανική Hashd.

Λέει ότι η πόλη βρίσκεται στη συντομότερη και ασφαλέστερη χερσαία διαδρομή για το Ιράν, για να συνδεθεί με την σύμμαχο της Τεχεράνης στη Συρία, τον Πρόεδρο Μπασάρ αλ-Ασαντ. Οι ομάδες Hashd στην περιοχή δεν θα επιτρέψουν στους σουνίτες τους να επιστρέψουν: αντίθετα, λέει, θα χρησιμοποιήσουν το πρόσχημα της δημιουργίας μιας ζώνης ασφαλείας για την καταπολέμηση της επιστροφής του ΙΚ.

Και αν η Hashd μπορεί να δημιουργήσει ένα εντελώς σιιτικό Ταλ Αφάρ; Τότε ο τοπικός πληθυσμός, θα δεχθεί περισσότερο την ιρανική επιρροή στην περιοχή.

Ο Αμρ αλ Χαμπούσι, ένας ανεξάρτητος δημοσιογράφος που εργάζεται συχνά για το ιρακινό δίκτυο Yaqein Net στην επαρχία Anbar του Ιράκ, προχωράει περισσότερο. Υποστηρίζει πως πηγές που διαθέτει στη Hashd, ότι το Ιράν θέλει να αποκτήσει τον στρατιωτικό έλεγχο αεροδρομίου Ταλ Αφάρ, από την οποία ελπίζει να ενισχύσει τις δράσεις των πολιτοφυλακών στη Συρία.

«Αυτή τη στιγμή τα πολιτικά σχέδια χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά των πολιτοφυλακών από τα αεροδρόμια της Βαγδάτης και του Νατζάφ στο αεροδρόμιο της Δαμασκού», λέει. Οι δύο κύριες ομάδες στις πτήσεις είναι η Saraya al-Khorasani και η Kataeb Ahl al-Haqq, προσθέτει.

Αλλά ο Μοχεμέντ αλ Γκαζί, δημοσιογράφος με την al-Monitor, διαφωνεί σχετικά με την έκταση της ιρανικής επιρροής. Υποστηρίζει ότι η Hashd που βρίσκονται υπό ιρανική έλεγχο  αλλά και οι Asa’ib και Kata’ib Χεζμπολάχ, δεν έχουν εισέλθει στο κέντρο της πόλης και παραμένουν στις παρυφές της.

«Αν δούμε τώρα ένα χάρτη της ιρανικής οδού προς τη Συρία μέσω της Ταλ Αφάρ, είναι πολύ μεγάλη απόσταση και δεν περνούν πάντα φιλικό έδαφος, και η άλλη πλευρά [των συνόρων] δεν είναι υπό τον έλεγχο καθεστώτος αλλά των Κούρδων.»

Διεθνής εποπτεία;

Ανεξάρτητα από τα σχέδια του Ιράν, ένα πράγμα φαίνεται λιγότερο αναμφισβήτητο: οι πράξεις αποζημίωσης που ζητούν οι Σουνίτες.

Ο Τζουμαιλί κρατά μια λίστα με φερόμενα εγκλήματα εναντίον κατοίκων Ταλ Αφάρ της από τις δυνάμεις ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της εκτέλεσης των τεσσάρων νεαρών σουνιτών ανδρών, από την Al-Shaabi Hashd τον περασμένο μήνα. Στις 26 Αυγούστου, η πολιτοφυλακή Χαστ εκτέλεσε 20 νέους».

Ο Χαλμπούσι, διαφωνεί με τον ισχυρισμό ότι το Ταλ Αφάρ έπεσε γρήγορα εξαιτίας της συντριπτικής δύναμης του στρατού και του φθίνοντος ηθικού του ΙΚ. «Υπήρξε συμφωνία μεταξύ ΙΚ και Hash να αποσυρθεί στη Συρία. Ήταν μια κατάσταση ειρηνικής παράδοσης », λέει.

Λέει ότι οι τοπικές εκτιμήσεις υπέθεταν τον αριθμό των ανδρών του ΙΚ σε Ταλ Αφάρ σε 1.000 έως 1.500. «Έφυγαν μέσα από σπηλιές και κοίτες ποταμών στην έρημο δυτικά της Μουσούλης, ενώ οι άλλοι πιθανόν να κατέφυγαν στη Συρία».

Αυτό, λέει, έγινε επειδή οι στρατιωτικές μονάδες και οι μονάδες Hashd ήθελαν να αποφύγουν την καταστροφή που έπληξε τον Μουσούλη και να κρατήσουν την πόλη άθικτη έτσι ώστε οι κάτοικοι της Σιθίας να μπορούν να επιστρέψουν.

Ωστόσο, οι Ιρακινές στρατιωτικές μονάδες και οι μονάδες Hashd al-Shaabi που ελέγχουν την πόλη, δημιουργούν την ατμόσφαιρα μιας κατεχόμενης περιοχής. «Όταν έρχονται οι πολιτοφυλακές των Σιιτών και θίγονται τα θρησκευτικά συνθήματα των Σουνιτών πάνω από το τζαμί Farouq, είναι ένα μεγάλο μήνυμα που λέει ότι αυτά τα τζαμιά τους ανήκουν. Πρόκειται για τεράστια πρόκληση, που λέει στις οικογένειες των Σουνιτών να μην επιστρέψουν, επειδή το σπίτι τους είναι κατεχόμενο.

«Η λύση είναι ότι όλοι μας από το Ταλ Αφάρ θέλουμε να  επιστρέψουμε. Πρέπει να δημιουργήσουμε μια νέα ταξιαρχία υπό εθνική – όχι σεκταριστική – σημαία, με όλες τις ομάδες του Ιράκ σε αυτήν. Και η ταξιαρχία πρέπει να βρίσκεται υπό διεθνή εποπτεία. «

Please follow and like us: